Zgrany Duet - Kolagen z Witaminą C


Kolagen z witaminą C – formuła wzmacniająca kości i stawy

Żyjemy w dobie zwiększonej zachorowalności na liczne schorzenia przewlekłe, nie bez przyczyny określane mianem chorób cywilizacyjnych. Przyczyn ich rozwoju jest wiele, a na pierwszy plan wysuwa się niezdrowy styl życia, narażenie na zanieczyszczenia środowiskowe, źle zbilansowana dieta. Wszystko to prowadzi do zmasowanego ataku wolnych rodników na nasz organizm i generowania przewlekłego stanu zapalnego. Szybciej starzeje się nasza skóra, pojawiają się zmiany zwyrodnieniowe stawów, pogorszeniu może ulec odporność organizmu, pojawia się chroniczne zmęczenie. Skuteczną strategią obrony może okazać się dostarczenie organizmowi optymalnych ilości antyoksydantów, które neutralizują wolne rodniki i ograniczają ich szkodliwy wpływ na zdrowie. Jednym z najlepiej poznanych antyoksydantów jest bez wątpienia witamina C. To jedna z najczęściej suplementowanych witamin, także w połączeniu z kolagenem.

 

Kolagen z Witaminą C – ile ich potrzebujemy?

Dla każdej witaminy określone jest dzienne zapotrzebowanie, czyli takie spożycie witaminy wraz z dietą czy suplementami, które zapewni prawidłowe funkcjonowanie organizmu i zapobiegnie rozwojowi niedoboru witamin. Nie inaczej jest w przypadku witaminy C, dla której ustalono zalecane dzienne spożycie na poziomie:


  • 90 mg/dobę dla mężczyzn

  • 75 mg/dobę dla kobiet

  • 85 mg/dobę dla ciężarnych

  • 115 mg/dobę dla kobiet karmiących piersią[I]


Są to oczywiście ilości witaminy C zalecane zdrowym osobom, odżywiającym się w zbilansowany sposób. Jednak dziś, w dobie powszechnego narażenia na wolne rodniki wiele osób wykazuje zwiększone zapotrzebowanie na witaminę C. Jakie są jej najbogatsze źródła w diecie?


Najwięcej witaminy C znajdziemy w warzywach i owocach: papryce, pomidorach, natce pietruszki, ziemniakach, cytrusach, kiwi, truskawkach, aronii czy porzeczkach[II]. Warto jednak mieć na uwadze, że długotrwałe przechowywanie żywności oraz poddawanie jej obróbce termicznej zmniejsza zawartość witaminy C w produktach spożywczych. Suplementacja witaminą C wskazana jest z racji coraz większego zapotrzebowania na ten związek, które wykazują m. in.:


  • kobiety w ciąży i karmiące piersią

  • osoby uprawiające sport

  • osoby pracujące umysłowo

  • osoby  w podeszłym wieku

  • palacze papierosów

  • zamieszkujący na zanieczyszczonych terenach

  • często zapadający na infekcje

  • osoby narażone na stres

  • cierpiący na choroby przewlekłe.



Kolagen to białko fizjologicznie syntetyzowane w organizmie, stanowiące podstawowy budulec tkanki łącznej. Białko to buduje chrząstki, kości, skórę, włosy, paznokcie, więzadła oraz ścięgna. Już po 20 roku życia następuje spadek syntezy kolagenu, co prowadzi do postępujących procesów osłabienia tkanki łącznej i starzenia się organizmu. Dla kolagenu nie ustalono dziennego spożycia, gdyż nie jest to związek, którego podstawowym źródłem jest dieta. Jednak z racji fizjologicznego spadku syntezy kolagenu, z niemal całkowitym zanikiem syntezy kolagenu po 60 roku życia, warto dostarczać ten związek z zewnątrz. W jakich produktach spożywczych znajdziemy kolagen? Przede wszystkim w produktach bogatych w białko, zwłaszcza w żelatynie. Dieta bogata w kolagen powinna zatem obfitować w galaretki owocowe, rybne, z nóżek wieprzowych, golonkę. Warto jest ponadto zadbać o podaż związków wspomagających syntezę kolagenu w organizmie, czyli aminokwasów oraz witaminy C. Wraz z wiekiem spada synteza kolagenu, co narzuca konieczność dostarczania go organizmowi z zewnątrz. Jednak źródła kolagenu w diecie to przede wszystkim kaloryczne produkty, niekiedy zawierające spore ilości tłuszczu – nie mogą zatem stanowić stałego źródła tego cennego białka. Dlatego zalecana jest suplementacja kolagenu w postaci kapsułek czy proszku.

 

Rola kolagenu w organizmie

Kolagen to podstawowe białko budulcowe stanowiące 30% wszystkich białek organizmu oraz 70% białek tkanki łącznej. Specyficzna struktura kolagenu warunkuje jego unikatowe właściwości fizyczne i biologiczne – znaczną elastyczność, a zarazem wytrzymałość. Około 40% całkowitej zawartości kolagenu w organizmie kumuluje się w skórze. Dzięki wysokiej zawartości tego białka skóra jest elastyczna, ma właściwość odkształcania się, stanowi barierę ochronną wobec bodźców mechanicznych czy chemicznych.

Ze zdolności kolagenu do wiązania wody wynika utrzymanie optymalnego nawilżenia skóry i jej jędrności[III].

Pozytywny wpływ kolagenu na skórę potwierdzono m. in. w badaniu przeprowadzonym na 69 kobietach w wieku 35 – 55 lat, którym podawano doustnie hydrolizat kolagenu w dawce 2,5 – 5 g przez 8 tygodni. W badaniu wykazano poprawę elastyczności skóry i stopnia jej nawilżenia oraz redukcję szorstkości skóry[IV]. W innym badaniu, którym objęto 14 kobiet w wieku 45 – 65 lat stwierdzono, że doustna suplementacja kolagenu w dawce 2,5 g prowadziła do redukcji zmarszczek oraz zwiększenia syntezy włókien kolagenowych i elastynowych[V].


Choroba zwyrodnieniowa stawów to obecnie jedna z najczęstszych przyczyn przewlekłego bólu, która kiedyś kojarzona była wyłącznie z osobami w podeszłym wieku, zaś dziś dotyczy coraz młodszej grupy osób. Przyczyną powstania zmian zwyrodnieniowych stawów jest ubytek tkanki chrzęstnej. Kolagen suplementowany doustnie może sprzyjać nasileniu syntezy kolagenu w tkance chrzęstnej. W grupie osób suplementujących kolagen wykazano badaniem rezonansem magnetycznym pozytywne zmiany w składzie macierzy pozakomórkowej chrząstki stawowej[VI]. W innym badaniu przeanalizowano efekty suplementacji kolagenem, a także chondroityną oraz glukozaminą u osób cierpiących na zwyrodnienia stawów kolanowych. Efekty te oceniano w oparciu o skalę WOMAC, uwzględniającą m. in. sztywność stawów, dolegliwości bólowe oraz ograniczenie ruchomości stawów. Suplementacja kolagenem przyniosła efekty w postaci redukcji punktacji skali WOMAC aż o 33%[VII]. Skuteczność trwającej minimum 6 miesięcy suplementacji kolagenem, w oparciu o ocenę skali VAS wykazano także w innym badaniu, obejmującym 200 pacjentów[VIII].


Poza pozytywnym wpływem na chrząstkę, kolagen może wzmacniać również kości. W przebiegu osteoporozy dochodzi do spadku gęstości kości i zwiększonego ryzyka złamań – a kolagen może wzmocnić ich strukturę. Doskonale obrazują to wyniki badań przeprowadzone na grupie kobiet w okresie pomenopauzalnym, a zatem narażonych na rozwój osteoporozy. Badaniu poddano 102 kobiety, którym zmierzono gęstość kości na początku badania i po 12 miesiącach suplementowania kolagenu. Wyniki badania wskazują, że suplementacja peptydów kolagenowych przyczynia się do wzrostu gęstości kości[IX].

 

Właściwości prozdrowotne witaminy C

Witamina C słynie przede wszystkim ze swoich właściwości antyoksydacyjnych. Jest to jeden z najważniejszych antyoksydantów dostarczanych wraz z dietą. Witamina C neutralizuje szkodliwy wpływ wolnych rodników, pomagając chronić komórki przed tzw. stresem oksydacyjnym[X]. Stres oksydacyjny jest efektem zaburzenia równowagi między szkodliwym wpływem wolnych rodników a naturalnymi mechanizmami antyoksydacyjnymi organizmu. Wolne rodniki mogą wtedy uszkadzać wszystkie struktury komórkowe, prowadząc do zaburzeń w funkcjonowaniu organizmu. Stresowi oksydacyjnemu sprzyjają przede wszystkim następujące czynniki:



  • stres

  • zanieczyszczenia środowiska

  • palenie papierosów i spożywanie alkoholu

  • nadmierna ekspozycja na promieniowanie słoneczne

  • stosowanie niektórych leków

  • dieta bazująca na żywności przetworzonej, smażonej czy wędzonej



Dziś każdy z nas jest narażony na nasilone działanie wolnych rodników, co w dłuższej perspektywie czasu może prowadzić do generowania przewlekłego stanu zapalnego, nasilonej peroksydacji lipidów (co leży u podłoża np. miażdżycy), powstawania częstszych mutacji DNA czy inaktywacji wielu enzymów.


Witamina C wpływa pozytywnie na funkcjonowanie układu nerwowego. Uczestnicząc w syntezie neurotransmiterów, np. w konwersji dopaminy do noradrenaliny, witamina C przyczynia się do zmniejszenia uczucia zmęczenia i znużenia oraz pomaga w utrzymaniu prawidłowych funkcji psychologicznych[XI]. Ponadto witamina C chroni neurony przed działaniem wolnych rodników, co może odgrywać rolę w profilaktyce chorób neurodegeneracyjnych[XII]. Witamina C pomaga w utrzymaniu prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego w trakcie intensywnych ćwiczeń fizycznych i po nich, pod warunkiem spożywania 200 mg powyżej zalecanej porcji. Pozostałe funkcje witaminy C w organizmie są następujące:


  • witamina C przyczynia się do utrzymania prawidłowego metabolizmu energetycznego
  • witamina C zwiększa przyswajanie żelaza[XIII]

  • witamina C pomaga w regeneracji zredukowanej formy witaminy E

Analiza licznych badań klinicznych wskazuje na kolejną właściwość witaminy C – możliwość obniżania poziomu glukozy na czczo u pacjentów dotkniętych cukrzycą typu 2[XIV]

Niezwykle istotną rolą witaminy C w organizmie jest uczestnictwo w syntezie kolagenu. Dzięki temu witamina C zapewnia właściwe funkcjonowanie kości, chrząstek, zębów i dziąseł, skóry oraz naczyń krwionośnych[XV]. To wyjaśnia zasadność łączenia witaminy C i kolagenu w jednym suplemencie diety.

 

Witamina C i kolagen – skuteczne połączenie?

Witamina C to związek niezbędny w procesie syntezy kolagenu. Jest ona kofaktorem enzymów uczestniczących w stabilizacji i krzyżowaniu włókien kolagenowych. Ponadto witamina C wpływa na aktywację transkrypcji kolagenu oraz stabilizowanie mRNA prokolagenu. Witamina C ma zatem ogromny wpływ na kształt i ostateczną strukturę włókien kolagenowych[XVI],[XVII]. Dzięki temu witamina C wzmacnia wszystkie tkanki zbudowane z kolagenu. Ponadto witamina C może przyspieszać gojenie się ran[XVIII].


Połączenie w jednym suplemencie diety kolagenu i witaminy C umożliwia znacznie efektywniejsze wykorzystanie kolagenu przez organizm. W badaniach in vitro wykazano, że w obecności witaminy C synteza kolagenu jest 8 – krotnie większa. Przy braku kwasu askorbinowego kolagen nie jest w odpowiednim stopniu hydroksylowany, co sprzyja jego kumulacji w komórkach. Natomiast witamina C sprzyja uwalnianiu kolagenu z komórek i zwiększeniu frakcji nierozpuszczalnego, pozakomórkowego kolagenu[XIX].

 

Wskazania do stosowania kolagenu z witaminą C

Kolagen z witaminą C to suplement diety dedykowany każdemu, kto chce zadbać o mocne kości i stawy czy piękną skórę, spowolnić procesy starzenia czy zwiększyć ochronę organizmu przed szkodliwym działaniem wolnych rodników. Wskazania do stosowania kolagenu z witaminą C są następujące:


  • uprawianie sportu

  • profilaktyka starzenia się skóry

  • ochrona skóry przed nadmierną ekspozycją na słońce

  • wspomaganie terapii zmian zwyrodnieniowych stawów

  • profilaktyka osteoporozy

  • narażenie na nasilone działanie wolnych rodników: zamieszkiwanie na zanieczyszczonych terenach, palenie papierosów, stres

  • podeszły wiek

  • obniżenie odporności organizmu

  • wspomaganie procesów gojenia się ran

  • wspomaganie funkcjonowania układu nerwowego w okresie narażenia na stres czy w stanach przewlekłego zmęczenia.



Kolagen z witaminą C to zatem uniwersalny suplement diety, który może być stosowany zarówno przez osoby w podeszłym wieku, jak i młode. Preparat z kolagenem i witaminą C wspomaga zarówno aktywność fizyczną, jak i umysłową. Można go stosować doraźnie, w przypadku pojawienia się problemów ze stawami czy osłabienia odporności. Możliwa jest także stała suplementacja w ramach profilaktyki starzenia, stanów zapalnych czy zmian zwyrodnieniowych.

 

Jaki kolagen z witaminą C wybrać?

Na rynku dostępnych jest wiele suplementów diety zawierających kolagen i witaminę C. Mogą być dostępne w postaci tabletek czy proszku – obie postacie suplementów diety są wygodne w stosowaniu i wykazują doskonałą przyswajalność. Preparaty różnią się także dawkami substancji czynnych – najlepiej wybrać taki suplement diety, który dostarcza wysokich dawek witaminy C, z nawiązką pokrywających dzienne zapotrzebowanie na ten związek.


Suplementy diety zawierają często hydrolizowany kolagen. Jest to doskonale przyswajalny związek, uzyskany na drodze hydrolizy, czyli rozerwania wiązań chemicznych przy udziale wody. W ten sposób pozyskać można aminokwasy i peptydy kolagenowe, których niewielkie rozmiary ułatwiają ich przyswajalność przez organizm.

A jakie rodzaje kolagenu znaleźć można w suplementach diety? Są to kolageny pochodzenia zwierzęcego:




Warto przeanalizować skład suplementu diety zawierającego kolagen z witaminą C, zwracając baczną uwagę na obecność syntetycznych dodatków. Niewskazana jest obecność barwników, aromatów czy konserwantów, które mogą negatywnie wpływać na przyswajalność substancji aktywnych oraz generować podrażnienia żołądka czy alergie.

 

Przeciwwskazania i skutki uboczne

Kolagen z witaminą C to suplement diety, który nie powinien być spożywany w przypadku nadwrażliwości na jakikolwiek składnik preparatu. Suplementy diety zawierające witaminę C powinny być ponadto stosowane ostrożnie u osób cierpiących na kamicę nerkową.

Możliwe działania niepożądane to reakcje alergiczne. Ryzyko ich pojawienia się jest niższe w przypadku suplementów diety o naturalnym składzie, wolnych od syntetycznych dodatków.

 


 

Bibliografia:

[I] Normy żywieniowe dla populacji polskiej - nowelizacja, Instytut Żywności i Żywienia, 2012

[II] Dietoterapia, Dariusz Włodarek, Ewa Langa, Lucyna Kozłowska, Dominika Głąbska.

Wydawnictwo PZWL, Warszawa 2015 rok

[III] Morąg M., Burza A., Budowa, właściwości i funkcje kolagenu oraz elastyny w skórze. Journal of health study and medicine, 2017

[IV] Proksch E. i in., Oral supplementation of specific collagen peptides has beneficial effects on human skin physiology: a double-blind, placebo-controlled study. Skin Pharmacol Physiol. 2014;27(1):47-55

[V] Proksch E. i in., Oral intake of specific bioactive collagen peptides reduces skin wrinkles and increases dermal matrix synthesis. Skin Pharmacol Physiol. 2014;27(3):113-9).

[VI] McAlindon TE, Nuite M, Krishnan N, Ruthazer R, Price LL, Burstein D, Griffith J, Flechsenhar K. Change in knee osteoarthritis cartilage detected by delayed gadolinium enhanced magnetic resonance imaging following treatment with collagen hydrolysate: a pilot randomized controlled trial. Osteoarthritis Cartilage. 2011 Apr;19(4):399-405.

[VII] Crowley DC. I in., Safety and efficacy of undenatured type II collagen in the treatment of osteoarthritis of the knee: a clinical trial. Int J Med Sci. 2009 Oct 9;6(6):312-21.

[VIII] Bruyere O. i in., Effect of collagen hydrolysate in articular pain: a 6-month randomized, double-blind, placebo controlled study. Complement Ther Med. 2012 Jun;20(3):124-30).

[IX] Konig D. i in., Specific Collagen Peptides Improve Bone Mineral Density and Bone Markers in Postmenopausal Women—A Randomized Controlled Study. Nutrients 2018, 10, 97; doi:10.3390/nu10010097.

[X] Duarte TL., Lunec J., Review: When is an antioxidant not an antioxidant? A review of novel actions and reactions of vitamin C. Free Radic Res. 2005 Jul;39(7):671-86. 

[XI] Harrison F., May J., Vitamin C Function in the Brain: Vital Role of the Ascorbate Transporter (SVCT2). Free Radic Biol Med. 2009 Mar 15; 46(6): 719–730.

[XII] Moretti M., Fraga D., Rodrigues A., Preventive and therapeutic potential of ascorbic acid in neurodegenerative diseases. CNS Volume23, Issue12December 2017.

[XIII] Moszczyński P., Pyć R., Biochemia witamin. Witaminy lipofilne i kwas askorbinowy. Część II, PWN, Warszawa 1999.

[XIV] Tabatabaei-Malazy O., Nikfar S, Larijani B, Abdollahi M., Influence of ascorbic acid supplementation on type 2 diabetes mellitus in observational and randomized controlled trials; a systematic review with meta-analysis. J Pharm Pharm Sci. 2014;17(4):554-82.

[XV] Murad S. i in., Regulation of collagen synthesis by ascorbic acid. Proc. Natl. Acad. Sci. USA Vol. 78, No. 5, pp. 2879-2882, May 1981

[XVI] Park HJ. I in., Vitamin C attenuates ERK signalling to inhibit the regulation of collagen production by LL-37 in human dermal fibroblasts. Exp Dermatol 2010;19:258-64.

[XVII] Boyera N., Galey I., Bernard BA., Effect of vitamin C and its derivatives on collagen synthesis and cross-linking by normal human fibroblasts. Int J Cosmet Sci. 1998 Jun;20(3):151-8.

[XVIII] Ringsdorf WM Jr, Cheraskin E., Vitamin C and human wound healing. Oral Surg Oral Med Oral Pathol. 1982 Mar;53(3):231-6.

[XIX] Murad S. i in., Regulation of collagen synthesis by ascorbic acid. Proc. Natl. Acad. Sci. USA Vol. 78, No. 5, pp. 2879-2882, May 1981

@mlynoliwski