Zestaw, który stoi na straży Twojego zdrowia

Witamina D3 i K2 oraz wapń na straży mocnych kości i nie tylko

Wydawać mogłoby się, że o witaminach i składnikach mineralnych wiemy już wszystko. Okazuje się jednak, że wciąż poznajemy nowe fakty dotyczące fizjologicznej roli niektórych witamin w organizmie i konsekwencji ich niedoborów.

Ostatnie lata przyniosły nowe spojrzenie na witaminę D3 oraz K2. Okazuje się bowiem, że w naszej strefie klimatycznej większość z nas cierpi na niedobory witaminy D3. Wiemy już także, że witamina K to nie tylko witamina K1 regulująca procesy krzepnięcia krwi, ale także witamina K2 działająca komplementarnie do witaminy D3.

Zarówno witaminy D3, jak i K2 większość z nas nie dostarczy w wystarczających ilościach wraz z dietą – stąd potrzeba suplementowania tych witamin.

 

Rola witaminy D3 w organizmie

Witamina D3 to grupa związków steroidowych o podobnej aktywności biologicznej, pochodzenia roślinnego lub zwierzęcego. W produktach pochodzenia roślinnego znaleźć można ergokalcyferol, czyli witaminę D2, zaś produkty zwierzęce są źródłem cholekalcyferolu, czyli witaminy D3.

Dostępność witaminy D w diecie jest umiarkowana – związek ten znaleźć można w margarynach roślinnych, rybach, jajach, wątrobie wieprzowej, serach żółtych oraz żywności fortyfikowanej witaminą D3. Podstawowym źródłem witaminy D3 jest natomiast synteza skórna pod wpływem słońca. Wystarczy eksponować powierzchnię łydek, przedramion i twarzy przez około kwadrans dziennie na działanie promieni słonecznych, aby dostarczyć dziennej dawki witaminy D[I].

Jednak w naszym umiarkowanym klimacie nie mamy możliwości codziennej ekspozycji na słońce – stąd spore ryzyko niedoborów witaminy D3 i zalecenia dotyczące konieczności stosowania witaminy D w okresie od września do kwietnia.


Witamina D wykazuje aktywność hormonalną, oddziałując na receptory VDR rozproszone w całym organizmie. Po reakcji hydroksylacji w wątrobie i nerkach nieaktywna postać witaminy D ulega aktywacji, po czym oddziałuje na tkanki docelowe. A działanie witaminy D3 w organizmie jest bardzo wszechstronne. Przede wszystkim – witamina D3 wpływa na gospodarkę wapniowo – fosforanową, zwiększając mineralizację kości i zębów.

Bezpośredni wpływ witaminy D3 na kości polega na regulowaniu dojrzewania i proliferacji osteoblastów, czyli komórek kościotwórczych. Osteoblasty produkują macierz kostną z kolagenu i białek niekolagenowych, a następnie macierz ta podlega mineralizacji z udziałem wapnia i fosforu.

Pośredni wpływ witaminy D na kości sprowadza się natomiast do zwiększenia absorpcji wapnia z przewodu pokarmowego oraz w cewkach nerkowych[II].


Witamina D wpływa na funkcjonowanie układu immunologicznego, regulując aktywność komórek odpornościowych – monocytów, makrofagów oraz limfocytów T i B. Dzięki temu witamina D może ograniczać rozwój infekcji i stanów zapalnych[III]. Ponadto witamina D może ograniczać rozwój procesów autoimmunologicznych, leżących u podstaw takich schorzeń jak cukrzyca typu 1, reumatoidalne zapalenie stawów czy toczeń układowy[IV].

Ciekawych spostrzeżeń dokonano u pacjentów chorujących na cukrzycę typu 1. Po pierwsze – zauważono zwiększoną zapadalność na to schorzenie w okresie jesienno – zimowym, a zatem wtedy, gdy w związku z niewystarczającą ekspozycją na słońce jesteśmy bardziej narażeni na niedobory witaminy D[V].

Zwiększoną zapadalność na cukrzycę typu 1 wykazano ponadto u dzieci chorujących na krzywicę, a zatem dotkniętych problemem niedoboru witaminy D3[VI].


Witamina D to związek wspomagający funkcjonowanie układu sercowo – naczyniowego, zwłaszcza w zakresie normalizowania poziomu ciśnienia tętniczego krwi oraz ograniczenia choroby niedokrwiennej serca czy zawału[VII].

Witamina D może wpływać pozytywnie na regulowanie napięcia ścian naczyń krwionośnych, przez co działa regulująco na wartość ciśnienia krwi, ponadto ogranicza przerost mięśnia sercowego.

Witamina D może także ograniczać rozwój blaszki miażdżycowej utrzymując odpowiedni poziom cholesterolu HDL[VIII]. Prewencyjna rola witaminy D względem rozwoju choroby niedokrwiennej serca polega na normalizowaniu ciśnienia krwi i pozytywnym wpływie na profil lipidowy we krwi, ale także – na normalizowaniu poziomu glukozy we krwi i profilaktyce rozwoju cukrzycy[IX].

Mowa o wspomnianym wcześniej wpływie ograniczającym rozwój cukrzycy typu 1, a także o zwiększeniu wrażliwości komórek na insulinę, co może ograniczyć rozwój cukrzycy typu 2.

Wiemy dziś, że wysoki poziom glukozy we krwi towarzyszący cukrzycy, czyli hiperglikemia sprzyja zjawisku glikacji i rozwoju blaszki miażdżycowej[X].


Wpływ witaminy D na układ nerwowy sprowadza się do działania neuroprotekcyjnego[XI]. Może to ograniczyć rozwój chorób neurodegeneracyjnych, takich jak demencja czy choroba Alzheimera[XII].


Warto  wspomnieć jeszcze o ważnej roli witaminy D3 w zapewnieniu prawidłowego przebiegu ciąży i rozwoju płodu. Niedobór witaminy D3 może skutkować poważnymi powikłaniami położniczymi, takimi jak poród przedwczesny, stan przedrzucawkowy, czy cukrzyca ciężarnych[XIII].

Z kolei konsekwencje niedoboru witaminy D dla płodu to obniżona masa kostna, zaburzenia rozwoju zębów, krzywica czy rozmiękanie potylicy.

 

Rola witaminy K2 w organizmie

Witamina K to grupa związków o analogicznej aktywności biologicznej. Kiedyś witaminę K kojarzono wyłącznie z krzepnięciem krwi; dziś wiemy, że witamina K2 odgrywa niemałą rolę w profilaktyce wielu chorób cywilizacyjnych. Przede wszystkim – wraz z witaminą D witamina K wzmacnia kości uczestnicząc w przemianach wapniowo – fosforanowych. Witamina K hamuje aktywność osteoklastów, czyli komórek odpowiedzialnych za resorpcję tkanki kostnej; ponadto witamina K sprzyja mineralizacji kości[XIV]. Takie plejotropowe działanie witamin D i K wykorzystywane jest w suplementach diety zawierających oba te związki.


Witamina K wspomaga funkcjonowanie układu sercowo – naczyniowego, m. in. na drodze zapobiegania powstawaniu złogów wapniowych w ścianach naczyń krwionośnych. Kierując wapń do kości, witamina K wraz z witaminą D zapobiega powstaniu tzw. paradoksu wapnia. Mowa o sytuacji, gdy pomimo wystarczającego stężenia wapnia w organizmie, nie dochodzi do odpowiedniej mineralizacji kości.

W niedoborze witaminy D i K promowane jest wtedy powstawanie depozytów wapnia w tkankach miękkich. Zahamowanie procesów zwapnienia w ścianach naczyń krwionośnych ogranicza sztywnienie ścian naczyń krwionośnych, minimalizując ryzyko rozwoju nadciśnienia czy powstawania zatorów[XV].


Kolejną funkcją witaminy K w organizmie jest działanie neuroprotekcyjne. Witamina K2 ogranicza stężenie jonów wapniowych w mózgu, co ogranicza zmiany neurodegeneracyjne. Związek ten uczestniczy ponadto w syntezie sfingolipidów, czyli integralnych składników zewnętrznej warstwy błon komórek nerwowych[XVI].

Wykazano ponadto związek między niedoborem witaminy K w diecie a częstszym występowaniem zaburzeń funkcji poznawczych u osób w podeszłym wieku. Także pacjenci cierpiący na chorobę Alzheimera wyróżniają się niskimi poziomami witaminy K[XVII].

 

Wskazania do suplementacji witaminy D3 i K2

Preparaty zawierające witaminy D i K najczęściej stosowane są przez kobiety w okresie okołomenopauzalnym, ponieważ narażone są na rozwój osteoporozy. Stosując zalecaną w profilaktyce osteoporozy dietę bogatą w wapń, nie należy zapominać o suplementacji witaminy D i witaminy K. Wtedy wówczas wapń będzie kierowany do kości w procesie jej mineralizacji, nie będzie natomiast kumulował się w tkankach miękkich. Ale menopauza i osteoporoza to nie jedyne wskazania do suplementowania witaminy D i K.


Zgodnie z zaleceniami ekspertów osoby mieszkające z klimacie umiarkowanym powinny suplementować witaminę D w okresie od września do kwietnia. Zalecane dawki dla osoby dorosłej to 800 – 2000 IU u zdrowych osób; osoby w podeszłym wieku i otyłe powinny suplementować witaminę D przez cały rok, ponadto u osób z otyłością zaleca się podwoić dawkę[XVIII].


Oczywistym wskazaniem do suplementowania witaminy D jest stwierdzenie jej niedoboru. Za prawidłowy poziom witaminy D3 we krwi uznawane jest stężenie 30 – 50 ng/ml, zaś niedobór witaminy D stwierdzany jest przy stężeniach poniżej 20 ng/ml. Ponadto niedobór witaminy D sugerować może wystąpienie następujących objawów:


  • nadciśnienie

  • bóle głowy

  • nadmierna masa ciała

  • pogorszenie stanu uzębienia

  • bóle i skurcze mięśni

  • ogólne osłabienie organizmu


Suplementowanie witaminy D i K może okazać się pomocna w stanach zaburzenia odporności, u osób uprawiających sport czy w celu wzmocnienia zębów, czy też ograniczeniu nadmiernego wypadania włosów.

 

Jak wybrać najlepszy suplement z witaminą D i K?

Wybierając suplement diety zawierające witaminy D i K, należy skupić się na tych preparatach, które zawierają najlepiej przyswajalne postacie tych witamin. Syntetyczne odpowiedniki wykazują mniej skuteczne działanie niż witaminy pozyskane z ich naturalnych źródeł.

W przypadku witaminy K najlepsza dla organizmu człowieka jest witamina K2 MK7. Pozyskiwana jest ona z natto, czyli sfermentowanych ziaren soi; w procesie fermentacji biorą udział specjalne szczepy bakterii – Bacillus subtilis. Tylko jeden producent na świecie dostarcza najdoskonalszej postaci menachinonu, czyli witaminy K2 MK7 – to firma Gnosis. Opracowano tu unikatową, opatentowaną metodę biofermentacji, przeprowadzaną w ściśle kontrolowanych warunkach laboratoryjnych.

Cały proces objęty jest ścisłymi kontrolami jakości oraz monitorowaniem czystości składu witaminy K2 MK7. Pozyskany w ten sposób opatentowany związek – Vita MK7 to izomer trans o najwyższej biodostępności i okresie półtrwania we krwi, co czyni suplementację tym związkiem niezwykle skuteczną.

Taka postać witaminy stosowana jest w suplementach diety marki Bene Vobis, gdzie występować może w postaci suplementu monoskładnikowego, jak i w połączeniu z witaminą D3. Witamina Vita MK7 zawarta jest w tych suplementach diety w ilości 100 mikrogramów, zaś witamina D – 2000 IU bądź 4000 IU.


Bardzo korzystnym rozwiązaniem jest także połączenie witamin K2 i D3 z wapniem w formule jednego preparatu. Taka kompozycja składników stanowi doskonałą profilaktykę osteoporozy oraz dba o wzmocnienie zębów.

Tu także producent suplementów Bene Vobis stawia na pierwszym miejscu jakość suplementu. Wykorzystany w preparacie wapń pochodzi z unikalnego źródła. Aquamin to bogaty w minerały kompleks morski pozyskiwany z alg wapiennych, zbieranych w najczystszych obszarach Oceanu Atlantyckiego.

Doskonale przyswajalny wapń doskonale wpływa na mineralizację kości, a dzięki połączeniu z witaminami D3 i K2 cała dostarczona dawka wapnia jest w pełni wykorzystywana przez organizm. Badania naukowe potwierdziły wysoką efektywność wapnia pod postacią kompleksu Aquamin w procesie mineralizacji kości i zwiększania ich gęstości.


Marka Bene Vobis oferuje zatem suplementy diety najwyższej jakości, dostarczające samej witaminy D3 lub K2, a także preparaty o złożonym składzie.

Wykorzystując komplementarne działanie witamin D i K oraz sięgając wyłącznie po składniki najwyższej jakości, Bene Vobis dostarcza skutecznych i bezpiecznych suplementów diety.

O najwyższej przyswajalności witamin D3 i K2 decyduje także dostarczenie witamin w kapsułce zawierającej oliwę z oliwek.

Witaminy D i K to związki rozpuszczalne w tłuszczach – aby uległy wchłonięciu z przewodu pokarmowego, muszą być spożywane jednocześnie ze źródłem tłuszczu.

 

Dawkowanie witaminy D3 i K2

Dzienne zapotrzebowanie na witaminę D dla osoby dorosłej ustalono na 5 mikrogramów, czyli 200 IU. Jest to minimalna ilość witaminy D, która powinna być dostarczana codziennie. Jednak z racji zwiększonego zapotrzebowania na tą witaminę, determinowanego niewystarczającym nasłonecznieniem czy współwystępowaniem wielu schorzeń zalecana jest suplementacja w dawce minimum 2000 IU. W przypadku witaminy K2 dzienne zapotrzebowanie oszacowano na około 70 – 75 mikrogramów.


W suplementach diety Bene Vobis witamina K2 występuje w dawce 100 mikrogramów, co pokrywa z nawiązką zapotrzebowanie na ten związek. Natomiast witamina D występuje w dawce 2000 IU bądź 4000 IU. Wyższe dawki witaminy D3 wskazane są przede wszystkim dla osób z nadmierną masą ciała czy osób w podeszłym wieku, a także dla osób ze zdiagnozowaną hipowitaminozą.

 

Skutki uboczne i przeciwwskazania

Przeciwwskazaniem do stosowania suplementów diety z witaminą D3 i K2 może być nadwrażliwość na jakikolwiek składnik preparatu. Ponadto witaminę D3 należy ostrożnie suplementować w przypadku hiperkalcemii bądź niewydolności nerek. Natomiast przeciwwskazaniem do suplementowania witaminy K2 jest stosowanie leków przeciwzakrzepowych.


Ewentualne skutki uboczne wynikają z przedawkowania witaminy D i obejmują nudności, wymioty czy biegunki. Jeśli preparat jest stosowany zgodnie z zaleceniami producenta, nie ma możliwości przedawkowania witaminy D – toksyczna dawka witaminy D to około 40 000 IU przyjmowanych codziennie przez dłuższy czas[XIX].

 



[I] Engelsen O., The Relationship between Ultraviolet Radiation Exposure and Vitamin D Status. Nutrients 2010, 2, 482-495;

[II] Walicka M., Czerwińska M., Marcinkowska – Suchowierska E., Witamina D – wpływ na kość. Postępy Nauk Medycznych, t. XXV, nr 3, 2012

[III] Myszka M., Klinger M., Immunomodulacyjne działanie witaminy D. Postepy Hig Med Dosw (online), 2014; 68: 865-878

[IV] Lisowska K., Bryl E., Rola witaminy D w rozwoju chorób autoimmunologicznych. Postepy Hig Med Dosw (online), 2017; 71.

[V] Ponsonby A.L., Pezic A., Ellis J., Morley R., Cameron F., Carlin J., Dwyer T.: Variation in associations between allelic variants of the vitamin D receptor gene and onset of type 1 diabetes mellitus by ambient winter ultraviolet radiation levels: a meta-regression analysis. Am. J. Epidemiol., 2008; 168: 358-365

[VI] Hyppönen E., Läärä E., Reunanen A., Järvelin M.R., Virtanen S.M.: Intake of vitamin D and risk of type 1 diabetes: a birth-cohort study. Lancet, 2001; 358: 1500-1503

[VII] Aggarwal R., Akhthar T., Jain S., Coronary artery disease and its association with Vitamin D deficiency. J Midlife Health. 2016 Apr-Jun; 7(2): 56–60.

[VIII] Auwerx J, Bouillon R, Kesteloot H. Relation between 25-hydroxyvitamin D3, apolipoprotein A-I, and high density lipoprotein cholesterol. Arterioscler Thromb. 1992 Jun; 12(6):671-4.

[IX] Gouni-Berthold I., Krone W., Berthold HK., Vitamin D and cardiovascular disease. Curr Vasc Pharmacol. 2009 Jul;7(3):414-22.

[X] Maestro B., Campion J., Davila N., Calle C., Stimulation by 1,25-dihydroxyvitamin D3 of insulin receptor expression and insulin responsiveness for glucose transport in U-937 human promonocytic cells. Endocr J. 2000 Aug;47(4):383-91.

[XI] Lin R., White J., The pleiotropic actions of vitamin D. BioEssays, 2008, 26: 21 – 28.

[XII] Koduah P., Friedemann P., Dorr J., Vitamin D in the prevention, prediction and treatment of neurodegenerative and neuroinflammatory diseases. EPMA J. 2017 Dec; 8(4): 313–325.

[XIII] Czech – Kowalska J., Dobrzańska A., Suplementacja witaminy D u kobiet ciężarnych i karmiących oraz ich potomstwa. Stand. Med. Pediat. 2012; 9: 689 - 698.

[XIV] Fusaro M. i in., Vitamin K and bone. Clin Cases Miner Bone Metab. 2017 May-Aug; 14(2): 200–206.

[XV] Maresz K., Proper Calcium Use: Vitamin K2 as a Promoter of Bone and Cardiovascular Health. Integr Med (Encinitas). 2015 Feb; 14(1): 34–39.

[XVI] Ferland G., Vitamin K and the Nervous System: An Overview of its Actions. Adv Nutr. 2012 Mar; 3(2): 204–212.

[XVII] Chouet J. i in., Dietary Vitamin K Intake Is Associated with Cognition and Behaviour among Geriatric Patients: The CLIP Study. Nutrients. 2015 Aug; 7(8): 6739–6750.

[XVIII] Płudowski P., Kaczmarewicz E. i wsp.: Wytyczne suplementacji witaminą D dla Europy Środkowej: Rekomendowane dawki witaminy D dla populacji zdrowej oraz dla grup ryzyka deficytu witaminy D. Endokrynol. Pol. 2013; 64 (4)

[XIX] Vieth R., Vitamin D supplementation, 25-hydroxyvitamin D concentrations, and safety. Am J Clin Nutr. 1999 May;69(5):842-56.

@mlynoliwski